Bài giảng: Chiếc thuyền ngoài xa – Cô Thúy Nhàn (giáo viên )

Đề bài: Phân tích nhân vật người đàn bà hàng chài trong tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu

Nguyễn Minh Châu là nhà văn tiêu biểu cho văn học Việt Nam thời chống Mỹ, đồng thời là “người mở đường tinh hoa, tài hoa” (Nguyên Ngọc) cho văn học đổi mới từ sau 1975. Nhà nghiên cứu Nga hàng đầu. Ni Culin nhận xét: “Những nhân vật của Nguyễn Minh Châu trước 1980 đã được Nguyễn Minh Châu gột rửa sạch sẽ, bao bọc trong bầu không khí vô trùng”. Ta có thể thấy điều đó qua nhân vật Nguyệt trong “Trăng sáng”. Giai đoạn sau, truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” mang nhiều cảm hứng thế sự hơn, nhiều triết lí nhân sinh hơn. Nhưng quan điểm sáng tác “đi tìm những viên ngọc ẩn trong bề rộng tâm hồn con người” của ông vẫn không hề thay đổi. Nhân vật trung tâm của tình huống nghịch lí trong truyện ngắn “Chiếc thuyền ngoài xa” là người đàn bà hàng chài. Từ nhân vật này, nhà văn bộc lộ tấm lòng nhân đạo, gửi gắm những thông điệp về nghệ thuật và cuộc sống.

Đọc tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” ta thấy nhân vật người đàn bà hàng chài được nhà văn giới thiệu là một phụ nữ trạc tuổi 40. Và khi nói đến nhân vật này Nguyễn Minh Châu không gọi bằng một cái tên cụ thể. mà gọi một cách tùy tiện: “bà mẹ”, “bà hàng chài”… Việc nhà văn không đặt tên cho nhân vật của mình không phải ngẫu nhiên mà đó là dụng ý nghệ thuật sâu sắc: ông đồ muốn nhấn mạnh đây chỉ là một của vô số phụ nữ đau khổ, bất hạnh cần được cảm thông, chia sẻ.

Người đàn bà hàng chài có thân hình quen thuộc của người phụ nữ miền biển với những đường nét thô kệch, khuôn mặt rỗ hoa “khuôn mặt mệt mỏi sau một đêm dài thức kéo lưới, xanh xao và dường như còn ngái ngủ. Đây là hình ảnh. Có lẽ gánh nặng của một đời sóng gió trên biển khơi đã lấy đi tất cả của chị: sức sống, niềm vui và sức sống., đáng thương còn thể hiện rõ qua chi tiết miêu tả tấm lưng áo bạc màu, tả tơi, nửa thân dưới ướt sũng. thể hiện ở dáng vẻ của chị: “sợ hãi, xấu hổ” khi ra tòa, “tìm một góc ngồi”, thậm chí khi chị Dậu phải mời lần thứ hai, chị vẫn “rón rén ngồi vào thành ghế và cố thu mình lại. quay lưng”. Có lẽ đó là diện mạo của một con người. Kẻ đáng thương luôn thấy sự hiện diện của mình trên cuộc đời này là một điều phi lý, luôn mặc cảm, tự ti và vì thế muốn hạn chế tối đa những vướng mắc, phiền phức khó chịu mà mình có thể gây ra cho mọi người xung quanh. . .

Nguyễn Minh Châu không chỉ dừng lại ở vẻ bề ngoài của nhân vật mà ngòi bút thấm đượm tinh thần nhân văn của ông đã đi sâu khám phá mạch ngầm hiện thực về số phận bất hạnh của người đàn bà hàng chài. Ấn tượng lớn nhất về nỗi bất hạnh mà người đàn bà mang lại và cho người đọc chính là thái độ cam chịu của bà. Khi đi qua bãi xe tăng hư hỏng trước khi đến chỗ chiếc xe, người phụ nữ dừng lại “ngó ra….rồi đưa tay lên gãi hoặc sửa tóc nhưng sau đó lại cúi xuống nhìn xuống chân. ” Có thể thấy đây là một nơi quá đỗi quen thuộc với chị, một sự quen thuộc khủng khiếp bởi thói quen đánh đập của chồng chị: nhẹ thì ba ngày, nặng thì năm ngày. Đôi mắt anh nhìn xuống đôi chân mỏi nhừ của mình như một tên tội phạm đang chờ đợi hình phạt không thể tránh khỏi. Khi người phụ nữ bị đánh đập dã man, người phụ nữ chịu đòn với một vẻ nhẫn nhục cam chịu, đó là thái độ của một người đang nhẫn nhục thi hành phận sự đau đớn của mình, không kêu ca, không oán hận, không trốn tránh.

Xem thêm bài viết hay:  Dàn ý Phân tích bài thơ Con cò của Chế Lan Viên hay nhất – Ngữ văn lớp 9

Người đàn bà hàng chài không chỉ bị hành hạ về thể xác, mệt mỏi sau những đêm thức trắng kéo lưới, không chỉ chịu những trận đòn roi dã man của người chồng vũ phu mà còn phải gánh chịu những tổn thương nặng nề. về nỗi đau tinh thần, về sự non nớt và sợ hãi của những đứa trẻ bị tổn thương khi phải chứng kiến ​​những mặt trái của cuộc đời. Miêu tả hình ảnh người mẹ vừa khóc vừa phải “vỗ tay mấy cái để con không phạm tội đồi bại”. Nguyễn Minh Châu tỏ ra ngậm ngùi trước nỗi đau khổ tột cùng của người đàn bà hàng chài. Chưa hết, cô còn bị gánh cơm ăn áo mặc, cuộc sống nghèo khổ bị đẩy vào vòng luẩn quẩn. Trước năm 1975, mỗi khi biển động, cả nhà ăn xương rồng luộc chấm muối. Khi cách mạng về cuộc sống bớt đói nghèo, nhưng nỗi lo miếng ăn vẫn còn đó.

Từ thân phận người đàn bà hàng chài, Nguyễn Minh Châu muốn gợi lên cho người đọc những trăn trở trăn trở: cuộc chiến chống nghèo đói, tăm tối, bạo lực còn gian khổ, lâu dài hơn cuộc chiến chống giặc ngoại xâm. Và chừng nào chưa thoát khỏi kiếp bần hàn, con người vẫn còn phải chung sống với cái xấu, cái ác. Chúng ta đã bao năm đổ xương máu để giành được độc lập, tự do trong cuộc đấu tranh giành quyền sống của cả dân tộc. Nhưng chúng ta sẽ tiếp tục làm gì trong cuộc đấu tranh giành quyền sống của mỗi con người, làm gì để cơm ăn, áo mặc và ánh sáng văn hóa cho biết bao con người đang đắm chìm trong cuộc sống đói nghèo. tối.

Nếu đã từng yêu thích nhân vật nữ trong tác phẩm của Nguyễn Minh Châu, bạn sẽ thấy không ở đâu yếu tố “nữ tính” lại thăng hoa một cách đẹp đẽ như ở người đàn bà rách rưới này. Vẻ đẹp tiềm ẩn mà người đọc cảm nhận trước hết ở người đàn bà hàng chài là vẻ đẹp sâu sắc của sự từng trải. Trò chuyện với Đẩu và Phụng, một người đàn bà đánh cá quê mùa ít học hiểu ra chân lý cuộc đời, Đẩu và Phụng trở thành những con người nông nổi, hời hợt. Trong khi Đẩu và Phùng oán hận người chồng tàn ác, coi hắn là kẻ độc ác nhất thì người đàn bà hàng chài đã giúp họ nhận ra những điều sâu xa của cuộc đời. Bà cho biết, chồng bà vốn là một người con trai hiền lành, cục cằn nhưng do rơi vào cuộc sống luẩn quẩn, bế tắc nên trở thành kẻ vũ phu đồi bại, độc ác. Đó là cái nhìn sâu sắc, hiểu biết về cuộc sống. Người chỉ ra sự thiếu thực tế của Đẩu và Phùng: “Mày không phải là thương gia… nên không hiểu được công việc của một người lao động vất vả”. Người đàn bà hàng chài đã chỉ ra một thực tế phũ phàng: họ cần một người đàn ông chèo chống vượt qua giông bão, cho dù anh ta có dã man, tàn bạo đến đâu. Qua đó, nàng đã cho Phùng và Đẩu thấy cuộc mưu sinh của người phụ nữ trên biển khó khăn như thế nào, luôn thiếu thốn, tiềm ẩn những nguy hiểm, hiểm họa. Người đàn bà hàng chài cũng chỉ ra những bất cập trong sinh hoạt của Đảng và chính quyền Cách mạng. Bà khoe, từ ngày cách mạng cấp đất nhưng không ai ở, họ không thể bỏ nghề vì sự tồn tại của họ gắn chặt với nghề. Tiếng thở dài của Dậu, câu hỏi tò mò và hiếu kỳ của Phụng, cảm giác bất lực của hai người khi nhận ra rằng những giải pháp xuất phát từ lòng tốt và thiện chí của họ đã trở nên viển vông. Những điều đó đã tạo nên sự so sánh với người đàn bà hàng chài từng trải, hiểu đời, hiểu người, hiểu cái có thể và cái không thể. Sự sâu sắc của cô khiến người đọc vừa ngưỡng mộ nhưng cũng vừa ngậm ngùi cho một kiếp người.

Xem thêm bài viết hay:  Phân tích tác phẩm Bắt sấu rừng U Minh Hạ của Sơn Nam hay nhất (3 mẫu)

Người đàn bà hàng chài chấp nhận bị chồng đánh đập dã man không phải vì mình ngu. Không phải vì có tội gì với chồng mà nàng nhẫn nhịn, chịu đựng những trận đòn roi không chỉ vì nàng cần một người đàn ông trên thuyền mà còn như một cách giúp chồng giải tỏa những u uất, buồn phiền chất chứa trên thuyền. trái tim. Đó là hành vi của một người hiểu rõ bổn phận và nghĩa vụ của mình và cố gắng chu toàn, khi có những bổn phận và nghĩa vụ không hợp lý. Không chỉ thấu hiểu nỗi khổ của chồng, người đàn bà hàng chài còn cắn rứt lương tâm rằng “giá như mình đẻ ít hơn” hay “giá mà mình mua được một chiếc thuyền to hơn”. Nếu như Đẩu và Phùng đều ngạc nhiên và bất bình thay cho sự chịu đựng của người vợ khi bị chồng bạo hành thì khi hiểu được nguyên nhân của thái độ đó, họ càng ngạc nhiên hơn trước tấm lòng nhân hậu, vị tha của con người. người phụ nữ đánh cá.

Thiên chức làm mẹ được người phụ nữ nhận thức sâu sắc như một thiên chức tự nhiên của người phụ nữ “phụ nữ chúng tôi ở trên thuyền phải sống vì con chứ không phải sống vì mình”. Chính tình yêu thương con sâu nặng đã khiến chị kiên nhẫn chịu đựng sự bạc bẽo của chồng vì chị muốn có một người đàn ông khỏe mạnh, biết cùng chị làm lụng nuôi dạy các con nên người. Cũng vì sợ con bị bạo lực gia đình làm tổn thương nên bắt chồng đưa lên bờ đánh đập, sợ con làm chuyện dại dột với cha, người đàn bà hàng chài đành cắn răng gửi đứa con yêu. thương nhất lên bờ sống với ông ngoại. Ở người phụ nữ thầm lặng ấy, “tình thương con cũng như nỗi đau, cũng như sự sâu sắc trong việc thấu hiểu lẽ ​​đời, dường như chưa bao giờ chị thể hiện rõ nét”. Chứng kiến ​​cảnh tượng dã man ấy, người phụ nữ “khóc thét” gọi con rồi “chắp tay, lạy” ôm chầm lấy con, vì sợ trước tình thương, sự ngây thơ, giận hờn, u tối, cậu bé sẽ ra tay. một cách ngu xuẩn. Tiếng khóc thương con và nỗi đau trong lòng người mẹ, vừa đau đớn, vừa tủi nhục. Cô đau vì đã làm tổn thương con mình, sau đó cô làm tổn thương chính mình. Đến những lúc hòa hợp trên thuyền, “khuôn mặt xám xịt bỗng sáng lên như một nụ cười”. Đó là ánh sáng, là vẻ đẹp của tình mẫu tử, mọi niềm vui nỗi buồn đều bắt nguồn từ “hạnh phúc nhất là khi nhìn con ăn no”. Thấp thoáng trong hình ảnh người đàn bà hàng chài là bóng dáng của một người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung, kiên cường, giàu lòng vị tha, đức hi sinh.

Xem thêm bài viết hay:  Kể lại truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa hay nhất

Người phụ nữ ấy đã để lại ấn tượng sâu sắc trong nhiều năm sau, khi nhìn lại “bức ảnh chiếc thuyền ngoài xa” bây giờ họa sĩ Phùng còn thấy người phụ nữ bước ra từ bức tranh… hòa vào dòng người. đồ đồng. Đó là hình ảnh của những con người khốn khổ không mặt mũi trong cuộc sống trần tục của cuộc sống hàng ngày. Họ đã kiên trì vượt qua mọi thứ, không phải vì bản thân họ mà vì những người thân yêu của họ.

Qua cách miêu tả ấn tượng từ ngoại hình đến cử chỉ, lời nói, hành động,… nhân vật người đàn bà hàng chài đã trở thành biểu tượng đầy sức ám ảnh giúp Nguyễn Minh Châu thể hiện tư tưởng nhân đạo sâu sắc. tô màu cho truyện ngắn. Đó là sự thương cảm, lo lắng cho số phận bất hạnh của những con người bị giam cầm trong đói nghèo, lầm than, bạo tàn. Đồng thời thể hiện niềm tin yêu, trân trọng những phẩm chất tốt đẹp trong tâm hồn, nhân cách của con người luôn sống nhân hậu, vị tha.

Xem thêm các bài văn mẫu lớp 12 luyện thi THPT Quốc gia:

Giới thiệu về kênh Youtube

chiec-thuyen-noi-xa.jsp

Các bộ đề lớp 12 khác

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *