Đề bài: Cảm nhận của anh/chị về hình ảnh thiên nhiên và con người Việt Bắc trong tác phẩm cùng tên?

Bài giảng: Việt Bắc: phần 2: Công việc – Cô Nguyễn Ngọc Anh (GV )

Việt Bắc là bài thơ tổng kết mười lăm năm kháng chiến trường kỳ gian khổ của dân tộc. Có thể coi đây là bản anh hùng ca tổng kết toàn bộ quá trình đấu tranh đầy mất mát nhưng cũng vô cùng hào hùng, anh dũng. Nhưng tác phẩm không chỉ nhắc đến chiến công mà còn thể hiện tấm lòng, sự gắn bó tha thiết, sâu nặng với thiên nhiên và con người Việt Bắc. Tình cảm ấy được thể hiện trong đoạn thơ:

Tôi một mình, bạn có nhớ tôi không?

Ai nhớ chung tình câu hát ân tình

Trong bài thơ có nhiều câu thơ thể hiện thiên nhiên và con người Việt Bắc như: “Nhớ đèo mây phủ…” “Nhớ người mẹ bỏng lưng/ Cõng con ra đồng bẻ từng bắp ngô ”,… nhưng Bác đã rất tinh tế khi chọn bức tranh đẹp nhất về bốn mùa xuân hạ thu đông để tổng kết lại toàn bộ vẻ đẹp của thiên nhiên và con người Việt Bắc. Trong nỗi nhớ da diết của tác giả, thiên nhiên hiện lên vô cùng phong phú, con người hiện ra gần gũi, mộc mạc. Hai yếu tố đó hài hoà, quyện vào nhau, người tôn lên cảnh, cảnh tôn lên vẻ đẹp của người.

Mở đầu bài thơ là khung cảnh thiên nhiên Việt Bắc một ngày mùa đông:

Xem thêm bài viết hay:  Cảm nhận của em về truyện ngắn Cô bé bán diêm hay nhất (dàn ý – 3 mẫu) – Ngữ văn lớp 8

Rừng xanh, hoa chuối đỏ tươi

Đèo cao dao thắt eo nắng nhẹ.

Nếu như trong thơ cổ, mùa đông gắn liền với giá rét, khô héo, với những cảm xúc thê lương, bi thương: “Thuở đăng áo chẳng có gió/ Hỏi ngày đào nở/ Bây giờ đào thắm thắm/ Bây giờ đào thắm phương Đông”. gió/ Phù Dung lại nở bên bờ sông” (Đặng Trần Côn). Còn câu thơ của Tố Hữu, ta cảm nhận được hơi ấm trong chính cái không khí se lạnh ấy. Giữa bạt ngàn màu xanh của núi rừng, màu đỏ của cây chuối rừng hiện lên thật đẹp và thật đặc biệt. Dường như nó trở thành nhãn của câu thơ, làm bừng sáng cả một bức tranh thiên nhiên. Sắc đỏ ấy làm ta chợt nhớ đến bài thơ về mùa hè của Nguyễn Trãi:

Đùn và đùn tán

Thạch hạt lựu vẫn phun thức ăn đỏ

Sự bền bỉ đã tỏa hương thơm

Hòa cùng khung cảnh thiên nhiên, là ánh sáng lấp lánh từ chiếc khóa thắt lưng của người đàn ông. Con người Việt Bắc hiện lên thật mạnh mẽ, rắn rỏi, làm chủ thiên nhiên. Giữa đại ngàn hoang sơ, con người không bị khuất phục trước thiên nhiên mà ngược lại, con người ở tư thế làm chủ thiên nhiên, đất trời.

Bức tranh thiên nhiên – con người thứ hai là bức tranh mùa xuân:

Giấc mơ ngày xuân nở trắng rừng

Nhớ người đan nón chuốt từng sợi

Xem thêm bài viết hay:  Phân tích thái độ nhân vật Huấn Cao đối với viên quản ngục trong Chữ người tử tù (dàn ý – 5 mẫu)

Ở đồng bằng, mỗi độ xuân về đào đỏ nở, còn ở núi rừng Việt Bắc, nếu chụp đào đỏ, có thể không nói hết được đặc điểm thiên nhiên nơi đây. Tố Hữu đã chọn hoa mai – loài hoa đặc trưng của vùng núi Tây Bắc để nói về mùa xuân quả là một sự lựa chọn hoàn hảo. Sắc trắng tinh khôi, khoe sắc của những bông hoa mai khiến cả không gian tràn đầy sức sống, một sự sống trong lành và tươi mới. Giữa rừng mai trắng nổi bật hình ảnh người đan nón và hành động cụ thể “chải từng sợi”. Vẻ đẹp ấy là vẻ đẹp của sự cần cù, chịu thương, chịu khó.

Mùa xuân đã qua, mùa hạ sắp đến, bức tranh nào, hình ảnh nào sẽ làm nổi bật cảnh đẹp và con người nơi đây? Không làm người đọc thất vọng, sắc vàng trong cả đoạn thơ khiến bức tranh vừa mơ màng, huyền ảo nhưng cũng lung linh:

Tiếng ve kêu rừng đổ vàng

Nhớ em hái măng một mình

Mùa hè nổi bật với màu vàng của lá và tiếng ve tưng bừng, rộn rã. Không gian trở nên sống động và tràn đầy sức sống hơn. Những người dân nơi đây được tác giả gọi một cách đặc biệt: “chị”. Em gái là cách gọi rất thân thương và trìu mến. Trong không gian đầy màu sắc, hình ảnh một cô gái hăng say làm việc không khỏi khiến chàng lính xao xuyến, rung động. Đây thực sự là một bức tranh thót tim, thót tim. Cô gái mang trong mình vẻ đẹp mộc mạc, khỏe khoắn nhưng vẫn rất tình cảm.

Xem thêm bài viết hay:  Bài văn Phân tích đoạn trích Hồn Trương Ba, da hàng thịt hay nhất (dàn ý – 8 mẫu)

Bức cuối cùng là cảnh mùa thu:

Rừng thu trăng soi bình yên

Ai nhớ chung tình câu hát ân tình

Từ bức tranh mùa đông, Tố Hữu đi đến bức tranh mùa thu – mùa của hòa bình. Bức tranh cuối cùng kết thúc khổ thơ tứ tuyệt. Phải chăng bức tranh thanh bình ấy cũng là mong ước, nguyện ước và niềm tin của tác giả? Không gian về đêm tĩnh lặng và yên bình, bức tranh như được vẽ bằng mực, lung linh, huyền ảo dưới ánh trăng. Trong vầng trăng thanh bình ấy, tiếng hát tha thiết, trầm bổng càng ngân nga xa dần. Đó là khúc hát của lòng chung thủy, là sự trớ trêu như một của kẻ ở và kẻ đi.

Đoạn thơ tuy rất ngắn nhưng đã thể hiện được tình cảm sâu nặng mà tác giả dành cho thiên nhiên và con người nơi đây. Cần phải có một tâm hồn tinh tế, một trái tim chân thành mới có thể nhìn ra vẻ đẹp của từng mùa và khái quát thành những câu thơ đặc sắc như vậy.

Xem thêm các bài văn mẫu lớp 12 luyện thi THPT Quốc gia:

viet-bai-lam-van-so-3-lop-12.jsp

Các bộ đề lớp 12 khác

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *