Đề bài: Phân tích vẻ đẹp cổ điển và hiện đại trong bài Chiều tối của Hồ Chí Minh

Bài giảng: Chiều – Cô Thúy Nhàn (GV )

Chiều tối là khổ thơ thứ 31 trong tập Nhật ký trong tù. Đoạn thơ là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa vẻ đẹp cổ điển và vẻ đẹp hiện đại. Chính sự kết hợp tài tình này đã mang đến thành công cho tác phẩm.

Vẻ đẹp cổ điển là vẻ đẹp có sự tiếp nối những tinh hoa của văn học trung đại về bố cục, thể thơ, thi liệu,… Còn vẻ đẹp hiện đại là sự sáng tạo độc đáo mà chỉ văn học hiện đại mới có. Sự kết hợp này không khó nhưng để tạo ra cái hay, cái độc đáo thì không dễ chút nào. Tuy nhiên, với ngòi bút tinh tế, với một hồn thơ rất riêng, tài hoa Hồ Chí Minh đã kết hợp nhuần nhuyễn chất cổ điển và chất hiện đại trong bài thơ này.

Tác phẩm mở đầu bằng hai câu thơ:

Hỗn Độn Quý Lâm Túc Thứ

Cô vênh váo trên trời.

Màu sắc cổ điển thể hiện đầu tiên ở hình ảnh cánh chim. Trong văn học trung đại, hình ảnh cánh chim đã là một thi liệu quen thuộc: “Gió thổi chim bay xa” (Bà Huyện Thanh Quan) hay “Chim bay về rừng” (Nguyễn Du). Tiếng chim chiều thường gợi hình, gợi nhớ về một quá khứ xa xăm. Tuy sử dụng thi liệu cổ nhưng màu sắc hiện đại trong hình ảnh thơ thể hiện rất rõ. Nếu như trong thơ xưa, đàn chim thường bay đi đâu không biết gợi sự xa cách, chia lìa đôi ngả, hay gợi sự trôi dạt không biết về đâu. Cánh chim thường chỉ được mô tả dưới dạng chuyển động bề ngoài. Rồi trong thơ Bác, cánh chim bay đi không định hướng mà có mục đích: “về rừng”. Sau một ngày kiếm ăn mệt mỏi, chúng trở về rừng tìm chỗ nghỉ ngơi. Không những thế, người đọc còn cảm nhận được cái bên trong, cái trạng thái của sự vật. Bác đã đưa cánh chim từ thế giới siêu hình trở về với thế giới thực tại.

Xem thêm bài viết hay:  Top 6 bài cảm nghĩ về Ca dao, dân ca: Những câu hát về tình cảm gia đình hay nhất – Văn mẫu lớp 7

Hình ảnh đám mây cũng là một hình ảnh cổ điển, ta bắt gặp trong câu thơ “Tái thu phong vân” (Đỗ Phủ)… của Đỗ Phủ. Tại đây, Bác đã có một cuộc đón tiếp rất tài tình. Từ “mãng mạn” vừa gợi tâm trạng của cảnh vật, vừa cho thấy phong thái ung dung thơ mộng của người tù, khi ngắm nhìn cảnh sắc thiên nhiên. Chòm sao được miêu tả là “cô Vạn” có nghĩa là lẻ loi, trơ trọi, gợi cho người đọc về hoàn cảnh của Bác lúc bấy giờ: lẻ loi, lẻ loi. Bức tranh thiên nhiên ở hai câu đầu vừa cổ điển vừa hiện đại, chúng không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên mà còn là tâm trạng con người: người tù mệt mỏi sau một ngày dài di chuyển nhưng vẫn còn tình yêu thiên nhiên. tha thiết, qua đó phản ánh bản lĩnh, tinh thần kiên cường của người chiến sĩ cách mạng.

Làng vắng thêm ma

Bao trùm vòng ma, lô đỏ

Nếu trong thơ cổ thiên nhiên luôn là trung tâm của bức tranh thì con người chỉ là một chấm nhỏ trong bức tranh đó:

Cúi dưới núi mấy chú

Lác đác vài chợ quê ven sông

(Qua Đèo Ngang – Bà Huyện Thanh Quan)

Thì đến với thơ Bác thì hoàn toàn ngược lại. Đây chính là nét mới hiện đại của bài thơ. Người – mất tích là trung tâm của bức tranh. Cô gái ấy hiện lên thật giản dị, mộc mạc nhưng vẫn vô cùng xinh đẹp với sức lao động của mình. Tuy công việc có phần gian khổ nhưng đó là hơi thở ấm áp của cuộc sống. Hình ảnh cô gái trẻ trung, năng động đã khiến bức tranh mang trong mình một vẻ đẹp khác, vẻ đẹp của sự khỏe khoắn, lạc quan.

Xem thêm bài viết hay:  Top 4 bài cảm nghĩ, kể chuyện Ếch ngồi đáy giếng hay nhất – Văn mẫu lớp 6

Đặc biệt ở câu thơ cuối, hình ảnh bếp lửa hồng đã bừng lên, từ “hồng” chính là nhãn hiệu của bài thơ, không chỉ làm bừng sáng bức tranh cuộc sống mà còn làm bừng sáng cả bài thơ. Hình ảnh chiếc lò than là tâm điểm của bức tranh. Với hoạt động của con người, với sự xuất hiện của những chiếc lò than, cuộc sống ở vùng sơn cước này không còn âm u, tĩnh lặng mà ấm áp, tràn đầy sức sống. Trong nguyên bản, bài thơ không dùng từ ngữ u tối nào để nói về màn đêm đã buông xuống, nhưng khi đọc ta vẫn cảm nhận được sự chuyển động của thời gian từ chiều sang tối rất tự nhiên. Lấy ánh sáng để nói về bóng tối, lấy ánh hồng của lò than để nói về màn đêm đã buông xuống từ lâu, ánh sáng của lò than trong đêm sáng. Hình ảnh lò than rực cháy là biểu tượng cho niềm lạc quan, niềm tin của Bác vào con đường cách mạng. Sự vận động từ bóng tối ra ánh sáng cũng là sự vận động tất yếu của cách mạng.

Bài thơ chỉ có bốn câu thơ nhưng đã thể hiện tài năng của Bác khi kết hợp nét cổ điển và hiện đại tạo nên vẻ đẹp độc đáo, hài hòa cho bài thơ. Đoạn thơ làm sáng lên vẻ đẹp tâm hồn và nhân cách của ông, dù ở trong tù nhưng tình yêu thiên nhiên và cuộc sống không bao giờ cạn kiệt. Đồng thời, nó cũng phản ánh tinh thần sắt đá và tinh thần lạc quan của ông. , tin tưởng vào tương lai phát triển của người chiến sĩ cách mạng.

Xem thêm bài viết hay:  Top 5 cách mở bài Phân tích hình tượng con sông Đà trong Người lái đò sông Đà hay nhất

Xem thêm các bài văn mẫu về phân tích và lập dàn ý tác phẩm lớp 11:

chieu-toi.jsp

Các bộ đề lớp 11 khác

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *